तपाँईको महिनावारी सामान्य छ कि गडबडी

0
396

३१ जेठ २०७६

कहिलेबाट शुरु हुनु पर्ने हो महिनावारी
सामान्य त छोरी मान्छे एघार, बाह्र वर्ष पुगेपछि महिनावारी सुरु हुन्छ । तर जलवायू परिवर्तनको असरको कारणले पनि हुनसक्छ अचेल ९, १० बर्षमै पनि महिनवारी हुन थालेको छ । यी उमेरमा शुरु हुने महिनावारीलाई सामान्य रुपमा लिनुपर्छ ।
कसै कसैको १४ बर्ष पुग्दा पनि महिनावारी सुरु हुँदैन । यसो भन्दैमा आत्तिई हाल्नु पर्ने अवस्था होइन । कसैको ढिला हुन्छ । कसैको १६ बर्षसम्म पनि महिनावारी सुरु हुँदैन । यो अवस्थामा भने एक पटक स्त्रीरोग विशेषज्ञलाई देखाएर आवश्यक जाँच गर्नुपर्न सक्छ । हुन त १४ बर्षसम्म भएन भने पनि एक पटक डाक्टरसंग सल्लाह लिएको राम्रो १६ बर्षसम्म नै सुरु भएन भने केही परीक्षण पनि गर्नुपर्न सक्छ ।
महिनावारी नियमित हुनुपर्ने हो कि होइन
एघार बर्षमा पहिलो पटक महिनावारी शुरु भयो तर त्यसपछि दोस्रो पटक महिनावारी हुन चार पाँच महिना लाग्न सक्छ । तर कतिपय अभिभावकले भने यसैलाई नै महिनावारी गडवडीको संज्ञा दिदै आत्तिई रहेका भेटिन्छन् । आफ्नो नानीको महिनावारी शुरु भएर पनि रोकियो भनेर डराउने गरको समेत पाइन्छ । यो गलत हो । किनभने महिनावारी सुरु भएपछि मासिक रुपमा महिनावारी हुन अझ एक दुई बर्ष समय लाग्छ । किनभने अण्डा बन्ने प्रक्रिया परिपक्व हुन एक दुई बर्ष त लाग्छ । तर ११ बर्षमा महिनावारी शुरु भएर १६ – १७ बर्षसम्म पनि नियमित भएन भने त्यतिवेला चिकित्सकसंग परामर्श लिनु राम्रो हुन्छ ।

रगत बढी गयो रु कति गयो
महिनावारीका बेला रगत जाने पद्धती पनि हरेक व्यक्तिमा फरक फरक हुन्छ । कसैलाई दुई दिन गएर रोकिन्छ कसैलाई ४ – ५ दिनसम्म गइरहन्छ । त्यसैले एक अर्काको तुलना गरेर महिनावारी गडवडी भयो भनेर निस्कर्ष निकाल्न हतार हुन्छ । बरु यदि कसैको महिनावारी शुरु भए देखि नै २ दिनमात्रै रगत जाने गर्दथ्यो तर पछि एक्कासी रगत जाने प्रक्रिया छ दिन सम्म जान थाल्यो भने त्यो गडबडी हुनसक्छ । अथवा पहिले चार दिन हुन्थ्यो तर अहिले एक दिन मात्रै हुन थाल्यो भने पनि त्यो गडवडी हुन सक्छ । तर पहिले जस्तै दुई वा तीन दिन वा चार दिन जति जाने गरेको छ त्यति नै रहयो भने त्यसलाई सामान्य मान्नुपर्छ । छिमेकीको पाँच दिन गयो मेरो गएन भनेर आत्तिनु बेकार हो । सामान्य त महिनावारीमा तीन देखि चार दिन रगत जाने समस्या हुनसक्छ । तर सुरु देखि नै छ दिन भइरहेको छ र अहिले पनि छ दिन भएको छ भने त्यो समस्या होइन ।

महिनावारी हुने समय
२८ दिनमा महिनावारी हुनुपर्छ भनिएपनि सामान्य त २० देखि ४५ दिन भित्र यता उता हुनसक्छ । यो अवधीलाई सामान्य मान्न सकिन्छ । कसैको १ गते महिनावारी भयो र २२ गते पनि भयो भने मेरो महिनामा दुई पटक महिनावारी भयो भन्ने र यस्तै कसैको १ गते भयो त्यो महिनाभरी भएन अर्को महिनाको १२ गते भयो भने मेरो त डेढ महिनामा भयो भने चलन पछि त । तर त्यो केही होइन आत्तिनु पर्दैन ।

महिनावारी बेलामा पेट बेस्सरी दुख्छ
महिनावारी बेलामा पाठेघरले बाहिर रगत फाल्ने प्रक्रियामा पाठेघरमा संकुचन ९कन्ट्राक्सन ० हुन्छ । यस्तो अवस्था सुत्केरी भएका बेला बच्चा निकाल्दा पनि पाठेघर कन्ट्रयाक्ट हुने गर्दछ छ नि त्यस्तै अवस्था हो । यो प्रक्रियामा केही दुख्छ ।

यसकारण महिनावारी हुँदा सहन सक्ने गरी दुखाई हुनुलाई सामान्य रुपमा नै लिनुपर्छ । तर बढी नै दुख्दा जाँच त गर्नै पर्दछ । अरु कारणले पो दुखेको हो कि रु बढी दुख्दा औषधि पनि लिन सकिन्छ । किनभने पढन जाने र काम काजमा जाने महिलालाई सधैभरी दुख्छ भनेर आराम गरेर बस्न सकिन्न । जाँच गर्दा रोगहरु केही छैन भनेर प्रमाणित भयने भने त्यसलाई सामान्य मान्नुपर्छ ।

महिनावारीको भएका बेलामा कति जान्छ रगत
रगत जाने कुरा व्यक्तिमा भर पर्दछ । मेरो लागी सुरु देखि जति रगत जान्थ्यो त्यति नै गइरहेयो भने त्यो नर्मल हुन्छ । तर पनि सामान्य त महिना वारीका बेलामा ३० देखि ५० एमएल रगत जान्छ भन्ने छ । तर यसो भन्दा फेरी नयाँ पुस्ताले रगत नाप्न पो थाल्ने हो कि रु तर नाप्ने कसरी रु प्याड जोखेर वा कसरी रु त्यसैले यति रगत जानुपर्ने यति गयो होला भनेर चिन्ता नलिऔँ । रगत जाने कुरालाई सामान्य रुपमा लिऔँ ।

तर रगत गईसकेपछि पोषणयुक्त खानेकुरा, आराम आदिमा ख्याल राखौँ । किनभने अहिले स्कुलमा अध्ययन गर्ने किशोरीहरुमा ७० प्रतिशतमा एनेमिया देखिएको छ । महिनावारीमा रगत बढी जाने, पोषणयुक्त खानेकुरा नखाने वा नपाउने आदि कारणले पो हो कि भन्ने पनि अनुसन्धानले प्रश्न उठाएको छ ।

त्यसैले म के भन्न चाहन्छु भने महिनावारी गडवडी हो भने ढिला नगरौँ तर सामान्य अवस्थालाई नै गडवडी हो भनेर नआत्तिउ ।महिनावारी गडवडी हुनु एक किसिमको रोगहरुको कारणले पनि हुनसक्छ । शारीरिक समस्याका कारणले पनि हुनसक्छ । त्यसैले यसलाई सावधानीपूर्वक लिने गरौँ ।महिनावारी हुन शुरु गरेका आफ्ना नानीहरुलाई विशेषगरी आमाहरुले महिनावारीको बारेमा जानकारी दिऔँ । महिनावारी सामान्य र प्राकृतिक कुरा हो भनेर बुझाउने प्रयास गरौँ । कुन अवस्था गडवडी हो कुन अवस्था सामान्य हो नजिकका स्वास्थ्यकर्मीहरुसंग सल्लाह लिऔँ ।

डा सिंह नेपाल प्रहरीमा प्रहरी नायव महानिरीक्षक डीआईजी पदमा कार्यरत हुनुहुन्छ।

नेपाली हेल्थबाट

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here